Teleologia i teologia. Nowożytne przemiany w rozumieniucelowości natury ludzkiej na przykładzie Kajetana i Lutra


Abstrakt

The problem of the ultimate goal of man belongs to the most important issues of Western theological anthropology. Traditionally, it was perceived according to the model of a harmonious relation between nature and grace: man is by nature unable to find fulfillment elsewhere than in supernatural communion with God. The ultimate goal of his nature is the supernatural goal, which is reflected in his “natural desire to see God” – the hidden driving force of his entire activity. This conviction, shared by both patristic and medieval theology, at the dawn of
modernity undergoes profound transformation, and in time it becomes lost. The purpose of this study is to present these changes in understanding the finality of human nature on the example of two important representatives of early modern theology: Cardinal Kajetan and Martin Luther. The first of them, excessively succumbing to the influence of Aristotle's philosophy, introduced into theology a concept
of "pure nature", indifferent to any supernatural complement. The second, parting from the conviction about the total destruction of human nature by sin, in the place of harmony between human nature and its supernatural goal introduced the relation of a violent opposition. On the example of these two extremely different thinkers, one can observe how in modern theology takes place the destruction of the classical notion of finality and the separation between the supernatural goal and human nature with its internal dynamism.


Słowa kluczowe

teleologia, Luter, Kajetan, natura i łaska, antropologia teologiczna

Alfaro, J. (1952). Lo natural y lo sobrenatural: estudio histórico desde Santo Tomás hasta Cayetano (1274-1534). Madrid: Aldecoa.

Św. Augustyn (2000). Wyznania. Kraków: Znak.

Ebeling, G. (1964). Luther. Einführung in sein Denken. Tübingen: Mohr.

Ebeling, G. (1977). Lutherstudien. T. II/1, Tübingen: Mohr.

Ebeling, G. (1982). Lutherstudien. T.II/2/ Tübingen: Mohr.

Ebeling, G. (1989). Lutherstudien. T. II/3. Tübingen: Mohr.

Gilson, E. (1955). Cajétan et l’humanisme théologique. Archives d’histoire doctrinale et littéraire du Moyen Age, 113-136.

Jüngel, E. (2004). El evangelio de la justificación del impío. Salamanca: Sígueme.

Ladaria, L.F. (2001). Natura i nadprzyrodzoność. W: B. Sesboüé (red.), Historia dogmatów. T. II (s. 349–351). Kraków: M.

Lubac de, H. (1934). Remarques sur l’histoire du mot “surnaturel”. NRT (61), 225–249, 350–370.

Lubac de, H. (1969). Ateizm i sens człowieka. Paryż: Éditions du Dialogue.

Lubac de, H. (2000). Le mystère du surnaturel. Paris: Cerf.

Lubac de, H. (2005). Dramat humanizmu ateistycznego. Kraków: WAM.

Lubac de, H. (2006). Mémoire sur l›occasion de mes écrits. Paris: Cerf.

Lubac de, H. (2008). Augustinisme et théologie moderne. Paris: Cerf.

Luter, M. (2009). Komentarz do Listu do Rzymian. Goleszów: Tymbes.

Luter, M. (2012). Rozprawa przeciwko teologii scholastycznej. Kronos (4), 5–11.

Oberman, H.A. (1996). Marcin Luter: człowiek między Bogiem a diabłem. Gdańsk: Marabut.

Pesch, O.H. (2008). Zrozumieć Lutra. Poznań: W Drodze.

Sesboüé, B. (2015). Jezus Chrystus jedyny Pośrednik. T. I. Poznań: W Drodze.

Spaemann, R., Löw, R. (2008). Cele naturalne. Dzieje i ponowne odkrycie myślenia teleologicznego. Warszawa: Oficyna Naukowa.

Stancato, G. (2011). Le concept de désir dans l’oeuvre de Thomas d’Aquin. Analyse lexicographique et conceptuelle du mot desiderium. Paris: Vrin.

Swieżawski, S. (1983). Między średniowieczem a czasami nowymi. Sylwetki myślicieli XV wieku. Warszawa: Biblioteka „Więzi”.

Swieżawski, S. (1999). Byt. Zagadnienia metafizyki tomistycznej. Kraków: Znak.

Św. Tomasz z Akwinu. (1988). Expositio in Symbolum Apostolorum. Tłum. za: Liturgia Godzin. T. IV. Poznań: Pallottinum.

Torrell, J.-P. (2001). Nature et grâce chez Thomas d’Aquin, RT (101), 167–202.

Pobierz

Opublikowane : 2018-03-05


Persidok, A. (2018). Teleologia i teologia. Nowożytne przemiany w rozumieniucelowości natury ludzkiej na przykładzie Kajetana i Lutra. Warszawskie Studia Teologiczne, 31(1), 168-184. https://doi.org/10.30439/WST.2018.1.13

Andrzej Persidok 
Papieski Wydział Teologiczny w Warszawie, Collegium Joanneum  Polska

Ks. dr Andrzej PERSIDOK – prezbiter archidiecezji warszawskiej, wykładowca teologii fundamentalnej, adiunkt PWTW. W 2016 r. obronił doktorat na Wydziale Teologii Uniwersytetu Nawarry w Pampelunie na podstawie pracy o relacji między chrystologią i antropologią w teologii Henri de Lubac’a. Z-ca redaktora naczelnego Warszawskich Studiów Teologicznych.






Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Czasopismo jest bezpłatne i udostępniane na zasadach otwartego dostępu (w formacie pdf na stronie internetowej). Od autorów artykułów nie są pobierane żadne opłaty. „Warszawskie Studia Teologiczne” ukazują się na licencji według standardów Creative Commons: CC BY-ND 4.0 (Uznanie autorstwa - Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe) i nie prowadzą skonkretyzowanej polityki dotyczącej danych badawczych. Autorzy zachowują prawa autorskie.