„Ofiaruję Ci… Bóstwo”? Granice dopuszczalnego języka modlitwy w świetle chrystologii nicejsko-chalcedońskiej i zasady lex orandi – lex credendi
Dariusz Chełstowski
dariusz.chelstowski@icloud.comUniwersytet Preszowski w Preszowie, Słowacja (Słowacja)
https://orcid.org/0009-0001-3112-6963
Abstrakt
Artykuł podejmuje krytyczną analizę teologiczną centralnej formuły Koronki do Miłosierdzia Bożego: „Ojcze Przedwieczny, ofiaruję Ci Ciało i Krew, Duszę i Bóstwo Syna Twojego najmilszego”. Celem badania jest ocena struktury tej modlitwy w świetle chrystologii Soborów Nicejskiego I (325) i Chalcedońskiego (451) oraz zasady lex orandi – lex credendi. Zastosowana metoda polega na analizie strukturalno-dogmatycznej języka modlitwy, polegającej na zestawieniu jej konstrukcji syntaktycznej z klasycznym rozróżnieniem teologii ofiary Chrystusa (secundum humanitatem – virtute divinitatis). Analiza wskazuje, że w strukturze zdania termin „Bóstwo” zostaje włączony w tę samą sekwencję przedmiotów ofiary, co elementy odnoszące się do natury ludzkiej Chrystusa. Powoduje to kontrowersje pomiędzy literalnym brzmieniem modlitwy a klasycznym rozróżnieniem chrystologicznym dotyczącym natur i działania Chrystusa. Artykuł analizuje również współczesne próby reinterpretacji tej formuły – w szczególności interpretację symboliczną, eucharystyczną i perychoretyczną – oraz wskazuje ich ograniczenia metodologiczne. W konkluzji stwierdza się, że problem analizowanej formuły nie dotyczy intencji modlitwy ani jej wartości duchowej, lecz struktury teologicznej języka modlitwy i jej relacji do normatywnej chrystologii Kościoła.Słowa kluczowe:
Koronka do Miłosierdzia Bożego, chrystologia, Sobór Nicejski I, Sobór Chalcedoński, lex orandi – lex credendi, teologia ofiary, subordynacjonizm funkcjonalny, język modlitwyBibliografia
Aquinas Thomas. (1888–1894). Summa theologiae. In: Sancti Thomae Aquinatis Opera omnia iussu Leonis XIII P. M. edita. Romae: Commissio Leonina.
Google Scholar
Athanasius Alexandrinus. (1857). Orationes contra Arianos. W: Jacques-Paul Migne (ed.), Patrologiae cursus completus. Series Graeca, vol. 26. Paris.
Google Scholar
Augustinus Aurelius. (1845). De Trinitate. W: Jacques-Paul Migne (ed.), Patrologiae cursus completus. Series Latina, vol. 42. Paris.
Google Scholar
Ayres, L. (2004). Nicaea and Its Legacy: An Approach to Fourth-Century Trinitarian Theology. Oxford: Oxford University Press.
DOI: https://doi.org/10.1093/0198755066.001.0001
Google Scholar
Balthasar, H. U. von. (1994). Theo-Drama: Theological Dramatic Theory. vol. IV: The Action. Transl. G. Harrison. San Francisco: Ignatius Press.
Google Scholar
Balthasar, H. U. von. (1987). Truth Is Symphonic: Aspects of Christian Pluralism. A. Baron, H. Pietras (eds.). San Francisco: Ignatius Press.
Google Scholar
Bartnik, C. S. (2008). O tekście Koronki do Miłosierdzia Bożego. Teologia w Polsce (2008), s. 267–270.
DOI: https://doi.org/10.31743/twp.2008.2.2.06
Google Scholar
Basilius Magnus. (1857). De Spiritu Sancto. W: Jacques-Paul Migne (ed.), Patrologiae cursus completus. Series Graeca, vol. 32. Paris.
Google Scholar
Beinert, W. (ed.). (1991). Glaube als Zustimmung: Zur Interpretation kirchlicher Rezeptionsvorgänge. Freiburg im Breisgau: Herder.
Google Scholar
Bouyer, L. (1968). Eucharist: Theology and Spirituality of the Eucharistic Prayer. Notre Dame: University of Notre Dame Press.
Google Scholar
Bouyer, L. (1963). Liturgical Piety. Notre Dame: University of Notre Dame Press.
Google Scholar
Cano, M. (1563). De locis theologicis libri duodecim. Salmanticae: Mathias Gastius.
Google Scholar
Catechismus Catholicae Ecclesiae. (1992). Città del Vaticano: Libreria Editrice Vaticana.
Google Scholar
Congar, Y. (1960). La Tradition et les traditions. Paris: Fayard.
Google Scholar
Congregatio de Cultu Divino et Disciplina Sacramentorum. (2002). Directorium de pietate populari et liturgia. Principia et orientationes. Città del Vaticano: Libreria Editrice Vaticana.
Google Scholar
Congregatio pro Doctrina Fidei. (1978). Notificatio de cultu Divinae Misericordiae. Acta Apostolicae Sedis 70, 350.
Google Scholar
Congregation for the Doctrine of the Faith. (1978). Norms regarding the manner of proceeding in the discernment of presumed apparitions or revelations.
Google Scholar
Czaczkowska, E. K. (2012). Siostra Faustyna. Biografia świętej. Kraków: Znak.
Google Scholar
Denzinger, H., Hünermann P. (eds.). (2010). Enchiridion symbolorum definitionum et declarationum de rebus fidei et morum. 43rd ed. Freiburg im Breisgau: Herder.
Google Scholar
Dokumenty Soborów Powszechnych. (2005). t. I (325–787). A. Baron, H. Pietras (red.). Kraków: Wydawnictwo WAM.
Google Scholar
Dokumenty Soborów Powszechnych. (2003). t. II (869–1312). A. Baron, H. Pietras (red.). Kraków: Wydawnictwo WAM.
Google Scholar
Dokumenty Soborów Powszechnych. (2004). t. IV (1511–1870). A. Baron, H. Pietras (red.). Kraków: Wydawnictwo WAM.
Google Scholar
Dudek, A. (2010). Relacyjny charakter Miłosierdzia. W: Dogmatyka w perspektywie Bożego Miłosierdzia, red. K. Góźdź i K. Guzowski, s. 417–431. Lublin: Wydawnictwo KUL.
Google Scholar
Fagerberg, D. W. (2013). On Liturgical Asceticism. Washington, DC: Catholic University of America Press.
DOI: https://doi.org/10.2307/j.ctt3fgp90
Google Scholar
Granat, W. (red.). (1970). Ewangelia miłosierdzia. Poznań: Pallottinum.
Google Scholar
Gregorius Nazianzenus. (1857–1866). Opera. W: Jacques-Paul Migne (ed.), Patrologiae cursus completus. Series Graeca, vol. 35–38. Paris.
Google Scholar
Grillmeier, A. (1975). Christ in Christian Tradition. vol. 1: From the Apostolic Age to Chalcedon (451). 2nd rev. ed. London: Mowbrays.
Google Scholar
Hanson, R. P. C. (1988). The Search for the Christian Doctrine of God: The Arian Controversy 318–381. Edinburgh: T&T Clark.
Google Scholar
Ioannes Damascenus. (1864). De fide orthodoxa. W: Jacques-Paul Migne (ed.), Patrologiae cursus completus. Series Graeca, vol. 94. Paris.
Google Scholar
Jan Damasceński. (1969). Wykład wiary prawdziwej (De fide orthodoxa). Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX.
Google Scholar
Jan Paweł II. (1980). Dives in misericordia. Vatican City.
Google Scholar
Jungmann, J. A. (1951). The Mass of the Roman Rite: Its Origins and Development (Missarum Sollemnia). vol. 1–2. New York: Benziger Brothers.
Google Scholar
Kasper, W. (1982). Der Gott Jesu Christi: Das Glaubensbekenntnis der Kirche. Mainz: Matthias-Grünewald-Verlag.
Google Scholar
Katechizm Kościoła Katolickiego. (1994). Poznań: Pallottinum.
Google Scholar
Kavanagh, A. (1984). On Liturgical Theology. New York: Pueblo Publishing Company.
Google Scholar
Kowalska, M. F. (2005). Dzienniczek. Miłosierdzie Boże w duszy mojej. Warszawa.
Google Scholar
Leo Magnus. (1846). Epistolae. W: Jacques-Paul Migne (ed.), Patrologiae cursus completus. Series Latina, vol. 54. Paris.
Google Scholar
Lonergan, B. J. F. (1972). Method in Theology. New York: Herder and Herder.
Google Scholar
Lossky, V. (1976). The Mystical Theology of the Eastern Church. Crestwood, NY: St Vladimir’s Seminary Press.
Google Scholar
Machniak, J. (2015). Miłosierdzie Boże w nauczaniu Ojca Świętego Jana Pawła II. Łódzkie Studia Teologiczne 24, 4 (2015), s. 77–92.
Google Scholar
Pelikan, J. (1971). The Christian Tradition. vol. 1. Chicago: University of Chicago Press.
Google Scholar
Prosper Aquitanus. (1861). Opera. W: J.-P. Migne (ed.), Patrologiae cursus completus. Series Latina, vol. 51. Paris.
Google Scholar
Rahner, K. (1997). The Trinity. New York: Crossroad.
Google Scholar
Rahner, K. (1967). Der dreifaltige Gott als transzendenter Urgrund der Heilsgeschichte. W: Mysterium Salutis, vol. II. Einsiedeln: Benziger.
Google Scholar
Rahner, Karl. (1967). Trinität. W: Sacramentum Mundi, vol. IV. Freiburg im Breisgau: Herder.
Google Scholar
Ratzinger, J. (2002). Duch liturgii. Poznań: Christianitas.
Google Scholar
Ratzinger, J. (1994). Wprowadzenie w chrześcijaństwo. Kraków: Znak.
Google Scholar
Różycki, I. (2008). Nabożeństwo do Miłosierdzia Bożego. Kraków: Misericordia.
Google Scholar
Słomski, W. (2025). Teologiczna analiza formuły „ofiaruję Ci… Bóstwo” w Koronce do Miłosierdzia Bożego w świetle chrystologii nicejsko-chalcedońskiej. Warszawskie Studia Teologiczne 38, 2 (2025), s. 84–103.
DOI: https://doi.org/10.30439/WST.2025.2.5
Google Scholar
Tracy, D. (1981). The Analogical Imagination. New York: Crossroad.
Google Scholar
Urbański, S. (2016). Wszystko mi mówi o Jego Miłosierdziu. Warszawa: Wydawnictwo ADAM.
Google Scholar
Wainwright, G. (1980). Doxology: The Praise of God in Worship, Doctrine and Life. Oxford: Oxford University Press.
Google Scholar
Warchoł, P. (2016). Trynitarny wymiar miłosierdzia w sakramencie pokuty i pojednania. Warszawskie Studia Teologiczne 29, 1 (2016), s. 33–45.
Google Scholar
Zizioulas, J. D. (1985). Being as Communion: Studies in Personhood and the Church. Crestwood, NY: St Vladimir’s Seminary Press.
Google Scholar
Autorzy
Dariusz Chełstowskidariusz.chelstowski@icloud.com
Uniwersytet Preszowski w Preszowie, Słowacja Słowacja
https://orcid.org/0009-0001-3112-6963
Dr Dariusz Chełstowski – absolwent Wydziału Filozofii i Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego, doktor nauk społecznych. Obecnie związany z Wydziałem Teologii Prawosławnej Uniwersytetu Preszowskiego w Preszowie. Zainteresowania badawcze: patrologia, filozofia i teologia bizantyjska, estetyka ikony, misje chrześcijańskie wśród Żydów.
Statystyki
Abstract views: 0PDF downloads: 1
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Dariusz Chełstowski
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Czasopismo jest bezpłatne i udostępniane na zasadach otwartego dostępu (w formacie pdf na stronie internetowej). Od autorów artykułów nie są pobierane żadne opłaty. „Warszawskie Studia Teologiczne” ukazują się na licencji według standardów Creative Commons: CC BY-ND 4.0 (Uznanie autorstwa - Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe) i nie prowadzą skonkretyzowanej polityki dotyczącej danych badawczych. Autorzy zachowują prawa autorskie.
