Władcy marionetek. O ludziach, robotach i władzy

Damian Leszczyński

damian.leszczynski@uwr.edu.pl
Uniwersytet Wrocławski, Polska (Polska)
https://orcid.org/0000-0002-3294-4343

Abstrakt

Historia uczy nas, że ludzie łatwo dają się zwieść iluzjom rzeczywistości lub kopiom istot żywych. Człowiek ma w sobie coś, co można by nazwać kompleksem Prometeusza — kompleksem twórcy równego bogom, a nawet Bogu: pragnie samodzielnie stworzyć świat naśladujący rzeczywistość naturalnych stworzeń, a gdy już tego dokonuje, początkowo głęboko wierzy, że owo naśladownictwo jest równie doskonałe jak oryginał, a nawet od niego lepsze. Kolejne prometejskie wynalazki, przedstawiane przez ich twórców jako rewolucyjne, z początku fascynują ludzi, budząc ich podziw lub lęk, lecz wkrótce — gdy czas pozwoli nabrać do nich dystansu — ich słabość staje się oczywista i każdy może dostrzec, jak bardzo podróbka różni się od oryginału. Tak jest również z narzędziem zwanym „sztuczną inteligencją". Dziś reklamuje się ją jako doskonałą kopię, dopełnienie, a nawet rozszerzenie ludzkiego umysłu, choć w rzeczywistości nie jest ona nawet falsyfikatem, lecz narzędziem działającym zupełnie inaczej niż umysł i — co najważniejsze — służącym zupełnie innemu celowi. Ludzki umysł potrafi wyzwolić człowieka, nawet jeśli jest on fizycznie zniewolony, podczas gdy ów „sztuczny umysł" stanowi kolejne narzędzie zniewolenia. Po pierwsze dlatego, że rozprzestrzenianie się algorytmów SI w każdej dziedzinie życia prowadzi do narzucania ludziom nieludzkiego, robotycznego sposobu myślenia i rozwiązywania problemów. Po drugie dlatego, że posługiwanie się tym narzędziem, upowszechnianie myślenia proceduralnego i robotyzacja ludzi są sposobem zarządzania ludzkim stadem. SI służy przede wszystkim masowemu formatowaniu ludzkiej świadomości zgodnie z bieżącymi potrzebami władzy — politycznej lub ekonomicznej, globalnej lub lokalnej.

Słowa kluczowe:

sztuczna inteligencja, teoria świadomości, symulacja, robotyzacja, kontrola, władza