Społeczeństwo jako podmiot legitymizujący naukę religii w szkołach publicznych

Karolina Dłuska


Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, Polska (Polska)
https://orcid.org/0000-0001-5024-3412

Abstrakt

The considerations presented in this article focus on the arguments and views of Radosław Chałupniak, which support the presence of religious education in public schools. The author of the article relates the philosophical-anthropological, socio-political, cultural-historical, legal, pedagogical-didactic and theological-pastoral arguments indicated by the priest to the opponents' views of school religion classes appearing over the years. However, the aim of the article is not to discuss delegitimizing arguments, but to try to answer the question whether they are the basis to undermine the arguments justifying and at the same time legitimizing the presence of religious education in public schools in the Third Republic of Poland. The author emphasizes the fact that when we talk about arguments justifying the presence of religious education at school, we do not consider arguments put forward by specific people, institutions or representatives of various communities, but arguments developed over the years, which today can be perceived as constantly accompanying the legitimization of religious education at school and the discussions about it not only in the social dimension, but also in relation to ideas, history, culture and law.


Słowa kluczowe:

nauka religii w szkole, legitymizacja, społeczeństwo

.10 mitów o religii w szkole. (2016). Deon.pl. Pobrano z: https://deon.pl/wiara/wiara-i-spoleczenstwo/10-mitow-o-religii-w-szkole,330834 (1.01.2023)
  Google Scholar

Balsamska, J., Beźnic, S. (2017). Szkoła to (nie) miejsce kultu. Deficyty równouprawnienia w zakresie wolności sumienia i wyznania w szkołach publicznych w Polsce. Równoscwyznania.org. Pobrano z: http://rownoscwyznania.org/strona-glowna.html?file=files/ (1.01.2023).
  Google Scholar

Basiura, T. Spór o naukę religii w szkołach. Katolik.pl. Pobrano z: https://www.katolik.pl/spor-o-nauke-religii-w-szkolach,2160,416,cz.html (1.01.2023).
  Google Scholar

Chałupniak, R. (2005). Między katechezą a religioznawstwem. Nauczanie religii katolickiej w szkole publicznej w Niemczech w latach 1945–2000. Opole: Wyd. Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Opolskiego.
  Google Scholar

Chałupniak, R. (2012). Katecheza w szkole czy poza szkołą. Paedagogia Christiana 1(29), 163–178.
DOI: https://doi.org/10.12775/PCh.2012.009   Google Scholar

Chołodowski, M. (2022). Likwidacja finansowania religii w szkołach z budżetu miasta? W niektórych miastach to nie do pomyślenia. Białystok.Wyborcza.pl. Pobrano z: https://bialystok.wyborcza.pl/bialystok/7,35241,29282637,likwidacja-finansowania-religii-z-budzetu-miasta-w-bialymstoku.html (1.01.2023).
  Google Scholar

Dłuska, K. (2017). Nauka religii w szkole publicznej – kościelny przywilej czy służba demokracji? Nurt SVD 2(142), 336–353.
  Google Scholar

Dyrektorium katechetyczne Kościoła katolickiego w Polsce. (2001). Kraków: Wyd. WAM – Księża Jezuici.
  Google Scholar

Dyrektorium ogólne o katechizacji. (1998). Poznań: Wyd. Pallottinum.
  Google Scholar

Dziekoński, S. (2010). Wychowanie jako zadanie szkolnej lekcji religii katolickiej. Studia Katechetyczne, 7, 149–165.
  Google Scholar

Edukacja. W: Encyklopedia PWN. Pobrano z: https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/edukacja;3896542.html (2.12.2018).
  Google Scholar

Finansowanie lekcji religii wg Ruchu Palikota. (2003). Deon.pl. Pobrano z: https://deon.pl/kosciol/finansowanie-lekcji-religii-wg-ruchu-palikota,196992 (1.01.2023).
  Google Scholar

Fromm, E. (1966). Szkice z psychologii religii. Warszawa: Wyd. Książka i Wiedza.
  Google Scholar

Gaudium et spes – Konstytucja duszpasterska o Kościele w świecie współczesnym. (1965). Pobrano z: http://ptm.rel.pl/czytelnia/dokumenty/dokumenty-soborowe/sobor-watykanski-ii/141-konstytucja-duszpasterska-o-kosciele-w-swiecie-wspolczesnym-gaudium-et-spes.html (5.01.2019).
  Google Scholar

Głuszek-Szafraniec, D. (2017). Nauczanie religii w szkole w Polsce – analiza wybranych debat medialnych. Politeja, 46, 265–282.
DOI: https://doi.org/10.12797/Politeja.14.2017.46.11   Google Scholar

Grześkowiak, A. (1991). Religia w szkole a prawa człowieka. W: J. Krukowski (red.), Nauczanie religii w szkole w państwie demokratycznym (41–51). Lublin: Wyd. Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.
  Google Scholar

Jaki jest sens życia? Z najnowszych badań wynika, że odpowiedzi należy szukać w genach. (2018). Cordis – wyniki badań wspieranych przez Unię. Pobrano z: https://cordis.europa.eu/article/id/124364-whats-the-purpose-of-life-genes-could-provide-some-answers-according-to-new-study/pl (1.01.2023).
  Google Scholar

Jakubiak, K. (1996). Idea współdziałania wychowawczego rodziny i szkoły w Europie Zachodniej oraz na ziemiach polskich w drugiej połowie XIX i początkach XX wieku. Biuletyn Historii Wychowania, 3(4), 24–31.
DOI: https://doi.org/10.14746/bhw.1996.3.4.3   Google Scholar

Jan Paweł II. (1991). Homilia w czasie mszy św. Lubaczów. W: J. Poniewierski (red.), Jan Paweł II. Pielgrzymki do Ojczyzny – 1979, 1983, 1987, 1991, 1995, 1997, 1999, 2002. Przemówienia, homilie (595–603). Kraków: Wyd. Znak.
  Google Scholar

Jasnorzewski, J. (2016). Zniesienie finansowania religii z budżetu. Czy możliwy jest kompromis? Onet.pl. Pobrano z: https://wiadomosci.onet.pl/tylko-w-onecie/zniesienie-finansowania-religii-z-budzetu-czy-mozliwy-jest-kompromis/f1npnn (1.01.2023).
  Google Scholar

Jaszcz, A. (2015). Ks. prof. Heller: bez religii trudno pytać o sens życia [wywiad]. Deon.pl. Pobrano z: https://deon.pl/wiara/wiara-i-spoleczenstwo/ks-prof-heller-bez-religii-trudno-pytac-o-sens-zycia-wywiad,365458 (1.01.2023).
  Google Scholar

Jeżewski, M. (2015). Korelacja między kulturą a religią. Fides et Ratio, 4(24), 57–63. Pobrano z: https://www.stowarzyszeniefidesetratio.pl/Presentations0/Fides2015-4.pdf (3.08.2019).
  Google Scholar

Juros, H. (1997). Polski katolicyzm polityczny. W: H. Juros, Kościół – Kultura – Europa. Katolicka nauka społeczna wobec współczesności (s. 249–264). Lublin–Warszawa: Wyd. Akademii Teologii Katolickiej.
  Google Scholar

Kasper, Ł. (2022). Finansowanie religii w szkole – dotacja na rzecz Kościoła? Ekai.pl. Pobrano z: https://www.ekai.pl/polska-oswiata-a-finansowanie-lekcji-religii-w-szkole/ (1.01.2023).
  Google Scholar

Konkordat między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską, podpisany w Warszawie dnia 28 lipca 1993 roku, Dz. U. z 1998 r. Nr 51, poz. 318.
  Google Scholar

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku, Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483.
  Google Scholar

Kostecka, I. (2020). Lekcje religii w szkole? To nie miejsce dla nich! Mumandthecity.pl. Pobrano z: https://mumandthecity.pl/lekcje-religii-w-szkole/ (1.01.2023).
  Google Scholar

Kotarbiński, T. (1970). Perspektywy myśli pedagogicznej. Studia Filozoficzne 1(62), 3–10.
  Google Scholar

Kotowska-Rasiak, E. (2020). Katecheza w służbie ewangelizacji [wywiad z J. Powązką]. Opiekun, 17(582), 32–33.
  Google Scholar

Krukowski, J. (2020). Kościół i państwo. Podstawy relacji prawnych. Lublin: Wyd. Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.
  Google Scholar

Krukowski, J. (2014). Religia w edukacji publicznej w państwach Unii Europejskiej. Panorama systemów. W: J. Krukowski, P. Sobczyk, M. Poniatowski (red.), Religia i etyka w edukacji publicznej (s. 27–54). Warszawa: Wyd. Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego.
  Google Scholar

Krukowski, J. (1991). Stanowisko Kościoła katolickiego w relacji do państwa w sprawie nauczania religii w szkołach, W: J. Krukowski (red.), Nauczanie religii w szkole w państwie demokratycznym (s. 7–24). Lublin: Wyd. Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.
  Google Scholar

Legitymacja. W: Słownik języka polskiego PWN. Pobrano z: https://sjp.pwn.pl/slowniki/legitymacja.html (23.12.2018).
  Google Scholar

Legitymizacja. W: Słownik języka polskiego PWN. Pobrano z: https://sjp.pl/legitymizacja (23.12.2018).
  Google Scholar

Marek, Z. (1991). Wychowanie religijne i rozwój człowieczeństwa, W: Z. Marek (red.), W służbie człowiekowi. Studium duszpastersko-katechetyczne (s. 79–88). Kraków: Wyd. Wydział Filozoficzny Towarzystwa Jezusowego w Krakowie, Instytut Kultury Religijnej.
  Google Scholar

Mąkosa, P. (2005). Nauczanie religii w szkole publicznej w świetle prawa międzynarodowego i polskiego. W: Rada Naukowa Konferencji Episkopatu Polski, Kościół w życiu publicznym. Teologia polska i europejska wobec nowych wyzwań, t. 3 (s. 451–467). Lublin: Wyd. Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.
  Google Scholar

Mąkosa, P. (2010). Podstawowe funkcje podręcznika do nauczania religii. W: M. Zając (red.), Katecheza w szkole współczesnej (s. 167–181). Lublin: Wyd. Polihymnia.
  Google Scholar

Mąkosa, P. (2014). Szkolna lekcja religii istotnym elementem wychowania w szkole. W: R. Chałupniak, T. Michalewski, E. Smak (red.), Wychowanie w szkole: od bezradności ku możliwościom (s. 351–361). Opole: Wyd. Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Opolskiego.
  Google Scholar

Mezglewski, A. (2009). Polski model edukacji religijnej w szkołach publicznych. Aspekty prawne. Lublin: Wyd. Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.
  Google Scholar

Milerski, B. (2009). Edukacja religijna w szkole neutralnej światopoglądowo. W: P. Borecki, A. Czohara, T. J. Zieliński (red.), Pro bono Reipublicae. Księga jubileuszowa Profesora Michała Pietrzaka (s. 333–341). Warszawa: Wyd. LexisNexis.
  Google Scholar

Misiaszek, K. (2010). Koncepcja nauczania religii katolickiej w publicznej szkole polskiej. Próba oceny. Warszawa: Wyd. Towarzystwo Naukowe Franciszka Salezego.
  Google Scholar

Okoń, W. (2007). Nauczanie. W: Nowy słownik pedagogiczny (266–267). Warszawa: Wyd. Akademickie „Żak”.
  Google Scholar

Osial, W. (2012). Misja wychowawcza lekcji religii w szkole. Warszawskie Studia Teologiczne, 25(2), 269–280.
  Google Scholar

Palikot: chcemy wycofać religię ze szkół. (2011). Prawo.pl. Pobrano z: https://www.prawo.pl/oswiata/palikot-chcemy-wycofac-religie-ze-szkol,116176.html (1.01.2023).
  Google Scholar

Pawlik, W. (1995). Nauka religii w szkole jako problem polityczny. W: K. Kiciński, K. Koseła, W. Pawlik (red.), Szkoła czy parafia? Nauka religii w szkole w świetle badań socjologicznych (s. 25–54). Kraków: Zakład Wydawniczy „NOMOS”.
  Google Scholar

Piontkowski, D., Bil-Jaruzelski, K. (2016). Czy lekcje religii powinny być finansowane z budżetu państwa? Poranny.pl. Pobrano z: https://poranny.pl/czy-lekcje-religii-powinny-byc-finansowane-z-budzetu-panstwa/ar/9349080 (1.01.2023).
  Google Scholar

Pisarek, M. (2013). Obecność nauczania religii w publicznym systemie oświaty w świetle obowiązującego prawa. Rzeszów: Wyd. Diecezji Rzeszowskiej. Pobrano z: https://depot.ceon.pl/bitstream/handle/123456789/3351/Ksi%C4%85%C5%BCka%20Obecno%C5%9B%C4%87%20nauczania%20religii....pdf?sequence=1 (30.12.2018).
  Google Scholar

Poparcie. W: Słownik języka polskiego PWN. Pobrano z: https://sjp.pwn.pl/slowniki/popiera%C4%87.html (23.12.2018).
  Google Scholar

Pucułek, A. (2023). Zamiast religii angielski, kuratoria oświaty do likwidacji. Co zmieni się w edukacji po wyborach? Radiozet.pl. Pobrano z: https://wiadomosci.radiozet.pl/polska/wybory-2023-zamiast-religii-angielski-kuratoria-oswiaty-zlikwidowane-co-zmieni-sie-w-edukacji (30.11.2023).
  Google Scholar

Ratzinger, J. (Papież Benedykt XVI). (2005). Wiara. Prawda. Tolerancja. Chrześcijaństwo a religie świata. Kielce: Wyd. Jedność-Herder.
  Google Scholar

Rembierz, M. (2018). Spór o koncepcję społeczeństwa i wartość jednostki jako kontekst i wyzwanie dla polskiej myśli pedagogicznej. Polska Myśl Pedagogiczna, 4, 59–90.
  Google Scholar

Rozmowa z H. Jurosem z dnia 4.03.2016 r., archiwum prywatne – maszynopis.
  Google Scholar

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 kwietnia 1992 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w szkołach publicznych, Dz. U. z 1992 r. Nr 36, poz. 155.
  Google Scholar

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 czerwca 2017 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach, Dz. U. z 2017 r. poz. 1147.
  Google Scholar

Skreczko, A. (2011). Rola Kościoła katolickiego w kształtowaniu kultury pedagogicznej rodziców w Polsce. Białystok: Wyd. Trans Humana.
  Google Scholar

Spór o finansowanie lekcji religii w szkołach. Trzeba zreformować wiele rzeczy. (2023). Onet.pl. Pobrano z: https://www.onet.pl/styl-zycia/onetkobieta/finansowanie-lekcji-religii-kto-powonien-placic-za-katecheze-w-szkole/0xkrdxt,2b83378a (30.11.2023).
  Google Scholar

Suchocka, H. (1991). Nauczanie religii w szkole w świetle konstytucji i ustawodawstwa wybranych państw europejskich. W: J. Krukowski (red.), Nauczanie religii w szkole w państwie demokratycznym (85–99). Lublin: Wyd. Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.
  Google Scholar

Trochimiuk, A. (2012). Religia finansowana przez rodziców lub kościół? Portaloswiatowy.pl. Pobrano z: https://www.portaloswiatowy.pl/projekty-aktow-prawnych-dla-oswiaty/religia-finansowana-przez-rodzicow-lub-kosciol-6105.html (1.01.2023).
  Google Scholar

Tustanowska, A. (2019). Inicjatywa Polska przygotowała projekt ustawy znoszący m.in. finansowanie religii z budżetu państwa. Pap.pl Pobrano z: https://www.pap.pl/aktualnosci/news%2C383564%2Cinicjatywa-polska-przygotowala-projekt-ustawy-znoszacy-min-finansowanie (1.01.2023).
  Google Scholar

Uzasadnienie. W: Słownik języka polskiego PWN. Pobrano z: https://sjp.pwn.pl/sjp/uzasadnienie;2534071.html (23.12.2018).
  Google Scholar

Warchałowski, K. (1998). Nauczanie religii i szkolnictwo katolickie w konkordatach współczesnych. Lublin: Wyd. Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.
  Google Scholar

Warchałowski, K. (2004). Prawo do wolności myśli, sumienia i religii w Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Lublin: Wyd. Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.
  Google Scholar

Wrońska, H. (2010). Możliwości ewangelizacyjne w szkolnym nauczaniu religii. W: P. Mąkosa (red.), Katecheza ewangelizacyjna. Poszukiwania koncepcji (55–65). Lublin: Wyd. Polihymnia.
  Google Scholar

Okoń W. (2007). Wychowanie. W: Nowy słownik pedagogiczny (466–467). Warszawa: Wyd. Akademickie „Żak”.
  Google Scholar

Okoń W. (2007). Wychowanie religijne. W: Nowy słownik pedagogiczny (470–471). Warszawa: Wyd. Akademickie „Żak”.
  Google Scholar

Zdybicka, Z. J. (1989). Rola religii w kulturze. W: Z. J. Zdybicka (red.), Nauka – światopogląd – religia (95–109). Warszawa: Wyd. Verbinum.
  Google Scholar

Pobierz


Opublikowane
2023-12-31

Cited By / Share

Dłuska, K. (2023). Społeczeństwo jako podmiot legitymizujący naukę religii w szkołach publicznych. Warszawskie Studia Teologiczne, 36(2), 218–238. https://doi.org/10.30439/WST.2023.2.11

Autorzy

Karolina Dłuska 

Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, Polska Polska
https://orcid.org/0000-0001-5024-3412

Karolina Dłuska – doktor nauk o polityce i administracji, prowadzi badania w zakresie relacji państwo–Kościół oraz obecności Kościoła w życiu publicznym. Pracuje w Instytucie Nauk o Polityce i Administracji Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie (ul. Wóycickiego 1/3, bud. 23, 01-938 Warszawa), e-mail: k.dluska@uksw.edu.pl



Statystyki

Abstract views: 55
PDF downloads: 37


Licencja

Prawa autorskie (c) 2024 Karolina Dłuska

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Czasopismo jest bezpłatne i udostępniane na zasadach otwartego dostępu (w formacie pdf na stronie internetowej). Od autorów artykułów nie są pobierane żadne opłaty. „Warszawskie Studia Teologiczne” ukazują się na licencji według standardów Creative Commons: CC BY-ND 4.0 (Uznanie autorstwa - Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe) i nie prowadzą skonkretyzowanej polityki dotyczącej danych badawczych. Autorzy zachowują prawa autorskie.